Toksyna botulinowa, potocznie nazywana botoksem, czasowo osłabia pracę wybranego mięśnia. Skóra nad nim przestaje się zaginać, więc zmarszczki mimiczne się wygładzają. To jeden z najlepiej przebadanych zabiegów w medycynie estetycznej, stosowany od lat także w leczeniu chorób. Nie jest jednak zabiegiem dla każdego ani na każdy rodzaj zmarszczek. Poniżej wyjaśniamy, jak działa, kiedy ma sens, jak wygląda zabieg i czego się po nim spodziewać.
Jak działa toksyna botulinowa
Mięsień kurczy się, gdy dostaje sygnał z nerwu. Sygnał przenosi substancja chemiczna uwalniana na zakończeniu nerwu, a toksyna botulinowa czasowo blokuje jej uwalnianie. Mięsień w miejscu podania dostaje słabszy sygnał, więc kurczy się słabiej albo wcale.
Skóra nad takim mięśniem przestaje się marszczyć przy każdym ruchu. Istniejące zmarszczki mimiczne się wygładzają, a nowe nie pogłębiają się tak szybko. Działanie jest odwracalne. Po kilku miesiącach zakończenia nerwów odbudowują połączenie z mięśniem i mięsień stopniowo wraca do pełnej siły.
W zabiegach estetycznych stosuje się bardzo małe dawki, podawane precyzyjnie w wybrane mięśnie. Celem nie jest unieruchomienie twarzy, tylko osłabienie ruchów, które pogłębiają zmarszczki.
Na jakie zmarszczki działa, a na jakie nie
Toksyna działa na zmarszczki mimiczne, czyli dynamiczne: poziome linie na czole, lwią zmarszczkę między brwiami, kurze łapki w kącikach oczu i zmarszczki królicze na grzbiecie nosa. Lwiej zmarszczce poświęciliśmy osobny tekst: efekty botoksu na lwią zmarszczkę.
Nie działa na zmarszczki wynikające z utraty objętości ani z opadania tkanek. Nie wypełni bruzdy nosowo-wargowej, nie uzupełni doliny łez i nie uniesie opadających policzków. Głęboka zmarszczka, widoczna także w spoczynku, po toksynie zwykle łagodnieje, ale często nie znika całkiem. Różnice między toksyną a wypełniaczem opisujemy we wpisie botoks czy kwas hialuronowy.
Dla kogo jest botoks
Toksynę rozważa się, gdy zmarszczki mimiczne przeszkadzają, pogłębiają się albo zostają widoczne po rozluźnieniu twarzy. Częste pytanie brzmi: „czy to już czas na botoks?”. Wiek jest tu słabym kryterium. Liczy się stan skóry i siła mimiki. Osoba przed trzydziestką z bardzo silną mimiką czoła może mieć więcej powodów do zabiegu niż ktoś po czterdziestce z łagodną mimiką.
Prosty test: spójrz w lustro z rozluźnioną twarzą. Jeśli zmarszczki widać tylko w ruchu, zabieg zwykle nie jest konieczny. Jeśli zostają w spoczynku i z roku na rok są głębsze, toksyna może zatrzymać ich pogłębianie. Ogólnie o zmarszczkach piszemy na stronie zmarszczki.
Kiedy lepszy będzie inny zabieg
Toksyna nie jest dobrym wyborem, gdy głównym problemem jest utrata objętości, np. zapadnięte policzki, dolina łez czy płaskie skronie. Tu stosuje się wypełniacze. Nie pomoże też na wiotkość i rozmyty owal, na które działają zabiegi liftingujące i biostymulatory. Nie poprawi jakości skóry, czyli drobnej siateczki zmarszczek, przebarwień i porów, na które lepsze są lasery, peelingi i biorewitalizacja. Przegląd metod: Jaki zabieg najbardziej odmładza twarz? Porównanie metod.
Botoks nie tylko na zmarszczki
Toksynę stosuje się też tam, gdzie celem jest osłabienie konkretnego mięśnia albo gruczołu.
Przy bruksizmie zaciskanie i zgrzytanie zębami przeciąża mięśnie żwacze. Toksyna podana w te mięśnie zmniejsza siłę zaciskania, co może łagodzić napięcie i ból. Przy przerośniętych żwaczach dolna część twarzy dodatkowo staje się węższa.
Przy nadpotliwości toksyna podana w skórę pach, dłoni lub stóp czasowo hamuje pracę gruczołów potowych. Efekt trwa zwykle kilka miesięcy (Nadpotliwość pach i dłoni: jak działa toksyna botulinowa).
Gdy przy uśmiechu odsłania się duża część dziąsła, toksyna podana w mięsień unoszący wargę górną może to zmniejszyć (uśmiech dziąsłowy). Przy opadających kącikach ust delikatnie osłabia się mięsień, który ściąga je w dół. Kąciki się unoszą, a twarz traci smutny wyraz. Często łączy się to z wypełniaczem.
Pierwszy raz: konsultacja i kwalifikacja
Przed pierwszym zabiegiem zawsze jest konsultacja. Obejmuje wywiad o przyjmowanych lekach, chorobach przewlekłych, alergiach, ciąży i karmieniu oraz wcześniejszych zabiegach. Potem ocenę mimiki: jak pracują mięśnie, gdzie są zmarszczki, czy twarz jest symetryczna. Na koniec rozmowę o oczekiwaniach: czy chodzi o delikatne złagodzenie, czy wyraźne wygładzenie, i czego zabieg nie zrobi.
To dobry moment na wszystkie pytania. Dobra konsultacja czasem kończy się stwierdzeniem, że zabieg nie jest potrzebny albo że lepiej sprawdzi się inna metoda. Jak się do niej przygotować, piszemy we wpisie Pierwsza konsultacja w gabinecie medycyny estetycznej: jak się przygotować.
Jak się przygotować do zabiegu
Przygotowanie jest proste. Kilka dni wcześniej warto ograniczyć alkohol, bo sprzyja siniakom. Jeśli przyjmujesz leki wpływające na krzepnięcie, powiedz o tym na konsultacji. Nie odstawiaj ich samodzielnie. Nie planuj zabiegu tuż przed ważnym wydarzeniem, bo pełny efekt pojawia się po około dwóch tygodniach. Jeśli masz na twarzy stan zapalny, np. aktywną opryszczkę czy podrażnienie, zabieg trzeba przełożyć.
Jak wygląda zabieg
Zabieg jest krótki. Skórę się oczyszcza i dezynfekuje, czasem oznacza punkty podania. Preparat podaje się bardzo cienką igłą w kilka płytkich wkłuć, a samo podawanie trwa kilka minut.
Większość osób opisuje to jako krótkie ukłucia. Znieczulenie zwykle nie jest potrzebne, choć przy większej wrażliwości można schłodzić skórę albo nałożyć krem znieczulający. Tuż po zabiegu w miejscach wkłuć widać drobne grudki, które znikają w ciągu kilkudziesięciu minut, więc można wrócić do codziennych zajęć. Opis zabiegu: usuwanie zmarszczek.
Po zabiegu: pierwsze godziny i dni
Przez kilka godzin nie należy się kłaść, masować okolicy podania ani mocno się schylać. W pierwszej dobie lepiej unikać intensywnego treningu, sauny, alkoholu i zabiegów na twarz. Szczegółowe zalecenia: Czego nie robić po botoksie? Zalecenia na pierwsze dni.
Normalne są drobne grudki, lekkie zaczerwienienie, czasem niewielki siniak albo ból głowy. Mijają zwykle w ciągu kilku dni.
Efekty: kiedy widać i ile się utrzymują
Kiedy efekt jest pełny
Toksyna nie działa od razu. Pierwsze zmiany pojawiają się po kilku dniach, pełny efekt zwykle po około dwóch tygodniach. Wtedy ocenia się rezultat, a w razie potrzeby, np. przy asymetrii, robi korektę.
Ile trwa efekt i co ile powtarzać
Efekt utrzymuje się zwykle kilka miesięcy, a potem stopniowo słabnie. Dokładny czas zależy od okolicy, dawki, siły mięśni i metabolizmu. U osób bardzo aktywnych fizycznie bywa krótszy. Przy regularnych zabiegach mięśnie często przyzwyczajają się do mniejszej aktywności i przerwy mogą się wydłużać. Więcej: Co ile botoks? Jak często powtarzać zabieg.
Dawka a naturalny efekt
Naturalny efekt to kwestia dawki i rozmieszczenia punktów. Za duża dawka albo źle wybrane punkty dają wrażenie „zamrożonej” twarzy, ciężkie czoło albo zbyt wysoko uniesione brwi. Dlatego przy pierwszym zabiegu często zaczyna się ostrożniej i ewentualnie dodaje niewielką dawkę po ocenie efektu. U mężczyzn mięśnie bywają silniejsze, a brwi nie powinny unieść się w łuk typowy dla kobiet, więc dawki i punkty dobiera się inaczej.
Czy botoks jest bezpieczny
Toksyna botulinowa to lek stosowany od kilkudziesięciu lat, nie tylko w medycynie estetycznej. Używa się jej m.in. w leczeniu zeza, przewlekłej migreny, spastyczności mięśni i nadpotliwości. W zabiegach estetycznych dawki są małe. Przy prawidłowej kwalifikacji i technice zabieg ma dobry profil bezpieczeństwa.
O bezpieczeństwie decydują przede wszystkim dokładny wywiad, znajomość anatomii i doświadczenie osoby wykonującej zabieg oraz stosowanie się do zaleceń po zabiegu.
Możliwe skutki uboczne
Częste i przejściowe są grudki w miejscach wkłuć, zaczerwienienie, drobne siniaki i ból głowy.
Rzadziej zdarza się opadnięcie powieki lub brwi, asymetria albo uczucie ciężkości czoła. Zwykle wynikają z przemieszczenia preparatu do sąsiedniego mięśnia albo z indywidualnej budowy. Są przejściowe i mijają wraz z wygasaniem działania toksyny, choć przez ten czas bywają uciążliwe. W takiej sytuacji trzeba skontaktować się z gabinetem, bo część z nich da się złagodzić.
Bardzo rzadkie są trudności z przełykaniem, mówieniem lub oddychaniem i ogólne osłabienie mięśni. Wymagają pilnej pomocy (powikłania po zabiegach).
Przeciwwskazania
Toksyny nie podaje się m.in. w ciąży i podczas karmienia piersią, przy niektórych chorobach nerwowo-mięśniowych, np. miastenii, przy infekcji lub stanie zapalnym skóry w miejscu podania, przy uczuleniu na składniki preparatu i przy przyjmowaniu niektórych leków, które mogą nasilać jej działanie, np. części antybiotyków aminoglikozydowych. Dlatego tak ważny jest wywiad.
Mity o botoksie
| Mit | Fakt |
| Po botoksie twarz jest bez wyrazu. | Przy dobrze dobranej dawce twarz zachowuje mimikę. „Zamrożenie” to kwestia dawki i techniki, a nie samego preparatu. |
| Botoks uzależnia. | Toksyna nie powoduje uzależnienia. Można przestać ją stosować w każdej chwili. |
| Po przerwie zmarszczki są głębsze niż przed zabiegiem. | Po wygaśnięciu działania mięsień wraca do pierwotnej siły, a zmarszczki do stanu sprzed zabiegu. Starzenie trwa, ale toksyna go nie przyspiesza. |
| Botoks wypełnia zmarszczki. | Toksyna niczego nie wypełnia. Działa na mięsień, nie na tkanki. |
| Botoks jest tylko dla starszych osób. | Wiek nie jest głównym kryterium. Liczy się siła mimiki i stan skóry. |
Najczęściej zadawane pytania
1. Czy botoks jest bezpieczny?
Przy prawidłowej kwalifikacji i technice toksyna ma dobry profil bezpieczeństwa. To lek stosowany od kilkudziesięciu lat, a w zabiegach estetycznych używa się małych dawek. Najczęstsze skutki uboczne są przejściowe: grudki, siniaki, ból głowy.
2. Ile utrzymuje się efekt botoksu?
Zwykle kilka miesięcy. Czas zależy od okolicy, dawki, siły mięśni i metabolizmu. Przy regularnych zabiegach przerwy między nimi często się wydłużają.
3. Czy botoks boli?
Większość osób opisuje zabieg jako kilka krótkich ukłuć. Igła jest bardzo cienka, a podawanie trwa kilka minut. Przy większej wrażliwości można schłodzić skórę albo użyć kremu znieczulającego.
4. Od jakiego wieku można robić botoks?
Zabiegi estetyczne wykonuje się u osób pełnoletnich. Sama granica wieku nie przesądza jednak o wskazaniu. Decyzja zależy od siły mimiki i tego, czy zmarszczki zostają widoczne w spoczynku.
5. Czy po botoksie twarz będzie sztuczna?
Nie musi. Sztuczny efekt zwykle wynika ze zbyt dużej dawki albo złego rozmieszczenia punktów. Przy dobrze dobranej dawce twarz wygląda na wypoczętą i zachowuje naturalną mimikę.
Czy toksyna botulinowa odpowie na Twoje potrzeby, najłatwiej sprawdzić na konsultacji w Skin-Medic.