Macierz zewnątrzkomórkowa

Co to jest macierz zewnątrzkomórkowa?

Macierz zewnątrzkomórkowa to fachowe określenie struktury, która wypełnia przestrzeń między komórkami w skórze właściwej i stanowi jej rusztowanie. Mówiąc obrazowo, jeśli komórki skóry to mieszkańcy, to macierz zewnątrzkomórkowa jest budynkiem i całą jego konstrukcją, w której ci mieszkańcy funkcjonują. To ona w dużej mierze decyduje o mechanicznych właściwościach skóry, czyli o jej jędrności, gęstości, sprężystości i nawodnieniu. Tworzą ją przede wszystkim włókna kolagenowe, odpowiedzialne za wytrzymałość i podporę, oraz włókna elastynowe, dające sprężystość. Przestrzeń między tymi włóknami wypełnia substancja podstawowa, bogata m.in. w kwas hialuronowy, który wiąże wodę i odpowiada za nawilżenie oraz objętość skóry. Wszystkie te elementy produkowane są przez fibroblasty. Macierz nie jest strukturą „martwą” ani niezmienną, lecz podlega ciągłej przebudowie.

Z czego składa się macierz zewnątrzkomórkowa?

Macierz zewnątrzkomórkowa skóry właściwej składa się z kilku kluczowych elementów. Najważniejszy jest kolagen, który stanowi większość jej masy i pełni rolę głównego rusztowania, nadając skórze wytrzymałość, gęstość i podporę. Drugim ważnym składnikiem jest elastyna, czyli włókna odpowiedzialne za sprężystość i zdolność skóry do powrotu do pierwotnego kształtu po rozciągnięciu. Trzeci istotny element to substancja podstawowa wypełniająca przestrzeń między włóknami, bogata w kwas hialuronowy oraz inne związki o dużej zdolności wiązania wody. To dzięki niej skóra jest odpowiednio nawodniona i ma swoją objętość. Wszystkie te składniki produkowane są przez fibroblasty, które pełnią rolę ich nieustannych wytwórców i konserwatorów. Te trzy filary, kolagen, elastyna i kwas hialuronowy, są nieprzypadkowo jednocześnie najważniejszymi punktami zainteresowania medycyny estetycznej.

Macierz zewnątrzkomórkowa a starzenie skóry

Starzenie się skóry to w dużej mierze historia zmian zachodzących właśnie w macierzy zewnątrzkomórkowej. Z wiekiem oraz pod wpływem czynników zewnętrznych, przede wszystkim promieniowania UV, równowaga między tworzeniem a rozkładem jej składników zostaje zaburzona. Fibroblasty produkują mniej kolagenu i elastyny, a istniejące włókna ulegają uszkodzeniu i degradacji. Promieniowanie UV dodatkowo aktywuje enzymy rozkładające kolagen. Spada też zawartość kwasu hialuronowego, przez co skóra gorzej wiąże wodę. Skutkiem tych zmian jest utrata jędrności, gęstości i sprężystości skóry, pojawianie się zmarszczek oraz pogorszenie nawilżenia. To dlatego tak wiele zabiegów przeciwstarzeniowych celuje właśnie w macierz zewnątrzkomórkową. Biostymulatory, mezoterapia, lasery czy radiofrekwencja pobudzają fibroblasty do odbudowy kolagenu, a preparaty z kwasem hialuronowym uzupełniają jego niedobór.