Gruczoły łojowe

Co to są gruczoły łojowe?

Gruczoły łojowe to niewielkie struktury znajdujące się w skórze, których zadaniem jest produkcja sebum, czyli łoju. Najczęściej są połączone z mieszkami włosowymi i razem z nimi tworzą tzw. jednostkę włosowo-łojową. Sebum, które wytwarzają, nie jest niczym złym. Wręcz przeciwnie, pełni ważne funkcje: natłuszcza skórę i włosy, pomaga chronić ją przed nadmierną utratą wody i współtworzy naturalną warstwę ochronną na jej powierzchni. Gruczoły łojowe rozmieszczone są nierównomiernie. Najwięcej jest ich w tzw. strefie T, czyli na czole, nosie i brodzie, a także na skórze głowy, klatce piersiowej i plecach. To dlatego te obszary najczęściej się przetłuszczają. Problem pojawia się, gdy gruczoły łojowe pracują zbyt intensywnie. Nadmiar sebum prowadzi do przetłuszczania się skóry i sprzyja zatykaniu porów oraz powstawaniu zaskórników i zmian trądzikowych. Aktywność gruczołów łojowych zależy w dużej mierze od hormonów, dlatego nasila się np. w okresie dojrzewania.

Jak działają gruczoły łojowe?

Gruczoły łojowe produkują sebum w sposób ciągły, a wytworzony łój wydostaje się na powierzchnię skóry najczęściej przez ujście mieszka włosowego. Sebum rozprowadza się po skórze, tworząc cienką warstwę ochronną, która pomaga ograniczać utratę wody i współtworzy naturalne, lekko kwaśne środowisko skóry. To pożyteczny mechanizm, dopóki ilość produkowanego łoju pozostaje w równowadze. Kluczowy wpływ na aktywność gruczołów łojowych mają hormony, zwłaszcza androgeny, które pobudzają je do zwiększonej produkcji sebum. To dlatego przetłuszczanie się skóry i trądzik często nasilają się w okresie dojrzewania oraz przy wahaniach hormonalnych. Kiedy gruczoły produkują za dużo sebum, mówimy o łojotoku. Nadmiar łoju w połączeniu z nieprawidłowym rogowaceniem ujścia mieszka prowadzi do jego zatkania, czyli powstania zaskórnika, a stąd już krótka droga do zmian zapalnych.

Gruczoły łojowe a problemy skórne

Najczęstsze problemy związane z gruczołami łojowymi wynikają z ich nadmiernej aktywności. Gdy produkują za dużo sebum, skóra się przetłuszcza, błyszczy, ma rozszerzone pory i staje się podatna na zaskórniki oraz zmiany trądzikowe. Nadprodukcja łoju jest jednym z głównych czynników w powstawaniu trądziku, obok nieprawidłowego rogowacenia i namnażania bakterii. W pielęgnacji skóry z nadaktywnymi gruczołami łojowymi chodzi o regulację, nie o walkę na wyniszczenie. Sprawdzają się składniki seboregulujące, takie jak niacynamid, kwas salicylowy czy cynk. Ważny błąd, który łatwo popełnić, to próba „wysuszenia” skóry agresywnymi preparatami. Uszkodzona w ten sposób bariera często reaguje jeszcze większą produkcją sebum, więc efekt bywa odwrotny do zamierzonego. Dlatego nawet skóra tłusta potrzebuje odpowiedniego nawilżenia i łagodnego oczyszczania.