Melasma

Co to jest melasma (ostuda)?

Melasma, zwana po polsku ostudą, to przewlekłe zaburzenie pigmentacji skóry, objawiające się symetrycznymi, nieregularnymi przebarwieniami o barwie od jasno- do ciemnobrązowej. Najczęściej pojawia się na twarzy – w okolicy czoła, policzków, nosa, nad górną wargą i na brodzie. Występuje znacznie częściej u kobiet, a w jej powstawaniu kluczową rolę odgrywają czynniki hormonalne (ciąża, antykoncepcja hormonalna, terapie hormonalne) w połączeniu z ekspozycją na promieniowanie UV. Z tego powodu bywa nazywana „maską ciążową”, gdy pojawia się w okresie ciąży. Melasma jest schorzeniem przewlekłym i nawrotowym – ma tendencję do powracania, zwłaszcza pod wpływem słońca i czynników hormonalnych. To sprawia, że jej leczenie bywa trudne i wymaga cierpliwości oraz kompleksowego podejścia. Choć nie zagraża zdrowiu, może stanowić istotny problem estetyczny i wpływać na samopoczucie.

Jakie są przyczyny melasmy?

Melasma ma złożone, wieloczynnikowe podłoże, co odróżnia ją od zwykłych przebarwień. Najważniejsze czynniki to wpływ hormonów (estrogenów i progesteronu) – stąd częste pojawianie się melasmy w ciąży, przy antykoncepcji hormonalnej czy hormonalnej terapii zastępczej; promieniowanie UV, które pobudza melanocyty do nadprodukcji barwnika i jest głównym czynnikiem wyzwalającym i nasilającym zmiany; predyspozycje genetyczne i typ skóry (melasma częściej dotyczy osób o ciemniejszej karnacji); a także, jak wskazują nowsze obserwacje, światło widzialne (w tym z ekranów) oraz czynniki zapalne i naczyniowe. To połączenie predyspozycji hormonalnych i ekspozycji na światło sprawia, że melasma jest tak uporczywa. Nawet niewielka ekspozycja na słońce może wywołać nawrót, dlatego bezwzględna i całoroczna ochrona przeciwsłoneczna jest fundamentem leczenia i zapobiegania nawrotom.

Jak leczy się melasmę?

Leczenie melasmy jest procesem długotrwałym i wymaga kompleksowego podejścia oraz cierpliwości, bo schorzenie ma tendencję do nawrotów. Absolutną podstawą jest bezwzględna, codzienna ochrona przeciwsłoneczna (filtry o wysokiej ochronie, najlepiej chroniące także przed światłem widzialnym), bez której żadna terapia nie będzie skuteczna. W leczeniu stosuje się składniki rozjaśniające i hamujące produkcję melaniny, takie jak kwas traneksamowy, kwas azelainowy, witamina C czy niacynamid. Pomocne bywają również delikatne peelingi chemiczne oraz wybrane zabiegi gabinetowe, dobierane bardzo ostrożnie – zbyt agresywne zabiegi mogą paradoksalnie nasilić melasmę. W określonych przypadkach lekarz może zalecić doustny kwas traneksamowy. Ze względu na złożoność i nawrotowość melasmy oraz ryzyko pogorszenia przy nieodpowiednim leczeniu, terapię warto prowadzić pod okiem specjalisty.