Retinoid

Czym są retinoidy?

Retinoidy to obszerna grupa związków chemicznych będących pochodnymi witaminy A. Obejmuje ona zarówno składniki dostępne w kosmetykach, jak i substancje lecznicze przepisywane przez lekarzy. Wszystkie retinoidy łączy podobny mechanizm działania – oddziałują na receptory retinoidowe w komórkach skóry, regulując ich namnażanie, różnicowanie oraz procesy odnowy. Różnią się jednak siłą i szybkością działania, co wynika z liczby przemian, jakim muszą ulec w skórze, zanim zamienią się w aktywny kwas retinowy. Im mniej etapów przemiany, tym związek silniejszy, ale i bardziej drażniący. Do retinoidów zaliczamy m.in. retinol, retinal (aldehyd retinowy), estry retinylu, a także silniejsze, dostępne na receptę tretynoinę, adapalen czy izotretynoinę. Retinoidy są jednymi z najlepiej udokumentowanych naukowo substancji w dermatologii.

Rodzaje retinoidów i ich siła działania

Retinoidy można uszeregować według siły działania. Najłagodniejsze są estry retinylu (np. palmitynian retinylu) – wymagają wielu przemian w skórze. Kolejny jest retinol, popularny składnik kosmetyków przeciwstarzeniowych. Silniejszy jest retinal (retinaldehyd), bliższy o krok aktywnej formie. Na szczycie pod względem siły są retinoidy dostępne wyłącznie na receptę: tretynoina (kwas retinowy w czystej postaci), adapalen czy izotretynoina stosowana w ciężkim trądziku. Im silniejszy retinoid, tym szybsze i wyraźniejsze efekty, ale też większe ryzyko podrażnień – dlatego silne formy wymagają nadzoru lekarskiego. W kosmetologii najczęściej wykorzystuje się retinol i retinal, a retinoidy na receptę pozostają w gestii dermatologa. Wybór formy zależy od kondycji skóry, problemu do rozwiązania i indywidualnej tolerancji.

Zastosowania i zasady stosowania

Retinoidy stosuje się w terapii przeciwstarzeniowej (redukcja zmarszczek, poprawa gęstości i kolorytu skóry), w leczeniu trądziku pospolitego i zaskórnikowego, w terapii przebarwień oraz w normalizacji rogowacenia naskórka. Niezależnie od rodzaju obowiązują podobne zasady bezpiecznego stosowania: wprowadzanie stopniowe, aplikacja wieczorna, obowiązkowa ochrona przeciwsłoneczna w ciągu dnia i cierpliwość, bo efekty wymagają czasu. W początkowym okresie typowa jest retinizacja – przejściowe zaczerwienienie, suchość i złuszczanie. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest ciąża i karmienie piersią ze względu na potencjalne działanie teratogenne, szczególnie form doustnych i silnych form miejscowych. Silne retinoidy na receptę powinny być stosowane wyłącznie pod kontrolą lekarza, który dopasuje terapię do potrzeb i tolerancji skóry.